De wetsboeken

De Overeenkomst

Onze wetgeving en het burgerlijk wetboek is boeiend en uitgebreid. Vanaf boek 1 wordt aangegeven op welke wijze iets moet worden gelezen of toegepast. Basis hiervoor is de redelijkheid en billijkheid. In mijn optiek draait ons wetboek eigenlijk op “de overeenkomst”. Bijna alles is daarop gebaseerd!

De regels over de overeenkomst worden pas genoemd in Boek 6 van het BW. Artikel 6:217 BW geeft aan hoe een overeenkomst tot stand komt: door aanbod en aanvaarding (en natuurlijk bepaalbaarheid).

Artikel 6:248 BW gaat uit van rechtsgevolgen die voortvloeien uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid. Dan gaat het over een wederkerige overeenkomst: een prestatie over en weer en als een partij niet nakomt (artikel 6:262 BW), dan mag de andere partij opschorten.

 

Het BW kent wetten die vertellen hoe iets moet worden gedaan, gelezen of uitgevoerd (materiele wetten). Daar is er het wetboek voor burgerlijke rechtsvordering (“Rv”). Hierin staat op welke wijze de rechtspraak werkt als er iets mis is gegaan met de uitvoering van de regels uit het BW.

Maar het BW heeft nog een bonusregel: de eerdergenoemde redelijkheid en billijkheid, die een aantal jaren geleden is toegevoegd. Sommige dingen worden toegestaan terwijl ze volgens de wet niet mogen. Dat werkt door in andere wetboeken (eenvoudigste voorbeeld: je mag geen hennepplantage hebben, maar de levering in de winkel en de koop ervan wordt toegestaan, ook al is het dus eigenlijk tegen de wet).

 

Wat staat er in welk wetboek

In het wetboek staan overal gedeelten die je tegenkomt als een overeenkomst in je leven. In boek 1 staan de meest essentiële (en emotionele) overeenkomsten waarvan de belangrijkste het huwelijk is. Dat is een overeenkomst die net als iedere andere overeenkomst, een prestatie over en weer is. Dus bestaande uit aanbod en aanvaarding en ontbonden dient te worden om de overeenkomst te vernietigen.

Zo kent ieder volgend boek specifieke regels gebaseerd op de overeenkomst. In boek 2 staat alles over rechtspersonen. De wet kent rechtspersonen en natuurlijke personen…wij zijn natuurlijke personen, de rest staat keurig opgesomd in het wetboek. Als je een eigen bedrijf begint of partner wordt, boek 2 dus.

Als je dan een hypotheek nodig hebt, zit je in boek 3 en Boek 4 vertelt alles over het erfrecht (voor slimme mensen: een testament is geen overeenkomst, het is eenzijdig. Maar de erfenis dient wel aanvaard te worden of afgewezen, en dus is er dan toch weer aanbod en aanvaarding).

Boek 5 geeft o.a. verzekeringsrecht en eigendom. Boek 6, die hadden we al, de overeenkomst. In Boek 7 kom je uit bij het huurrecht. Ook kent boek 7 de zogenaamde bijzondere overeenkomsten, zij het niet altijd even logisch. Daar staat bijvoorbeeld de WGBO direct voor de wetten over pakketreisovereenkomst en reisarrangement. Ook in dat boek staat de arbeidsovereenkomst.

Ik laat even boek 8, 9 en 10 buiten beschouwing.

 

Wetten en regels

Daarnaast is er regelgeving. Wetten gaan altijd boven regels. Wetten zijn afdwingbaar. Mag je dan over alles een overeenkomst sluiten? Nee, niet als het tegen de wet is.

In 1951 kwam de film uit van Alfred Hitchcock: “Strangers on a train”. Twee mannen delen een coupé in een trein. Beiden hebben een slecht huwelijk en besluiten zich van hun vrouw te ontdoen, maar hebben een solide alibi nodig. Ze besluiten elkaars vrouw te zullen vermoorden. Een wederzijdse overeenkomst dus met een prestatie over en weer.

Man 1 vermoordt de vrouw van man 2. Dan realiseert man 2 dat hij geen moordenaar kan zijn en komt zijn deel van de overeenkomst niet na. Man 1 meent, dat man 2 hiertoe verplicht is. Niet dus, want moord is niet toegestaan volgens de wet.

 

De Ikea wet

Soms kan de wet zo veranderd worden dat regels tot wet worden. Artikel 7:18-21 heeft jarenlang de IKEA-wet geheten. De regel was dat IKEA niets vergoedde indien er iets ontbrak in een doos (dat je pas ontdekt als alles bijna in elkaar zit) of de koper een fout maakte bij montage.

De IKEA-clausule zegt dat IKEA aansprakelijk is. Meestal zet de koper de zaak zelf in elkaar. Het ondeugdelijk monteren kan dan een gevolg zijn van fouten in de montagevoorschriften of het niet duidelijk (genoeg) zijn daarvan. De wet kan dus de inhoud van de overeenkomst wijzigen ook als de koper akkoord is gegaan met de voorwaarden van de verkoper.

 

Mijn werkwijze

De overeenkomst is de basis van ons BW en om die reden begin ik altijd ieder dossier als volgt:

1 wie zijn partijen?

2 is er een overeenkomst?

3 is de overeenkomst rechtsgeldig (zie de wet)?

 

Als je weet wie de partijen zijn (altijd meer dan 1) kijk je naar (de combinatie met) punt 2, is er een overeenkomst? Zijn partijen bevoegd de overeenkomst te sluiten? Zo kan ik de Eifeltoren niet verkopen omdat ik niet de eigenaar ben en mag een jongen van 12 jaar geen alcohol kopen gezien zijn leeftijd. De bevoegdheid heeft dus meerdere mogelijkheden.

Als er een notariële akte is of een huurovereenkomst is het duidelijk, maar een overeenkomst kan op iedere manier en op elk moment ontstaan. Reizen met de bus of trein is een overeenkomst: je moet een kaartje hebben als koper en de verkoper moet je daarvoor van A naar B brengen. Geen kaartje? Niet gehouden aan de overeenkomst…. Ook het kopen van een brood is een overeenkomst: je mag het meenemen als je ervoor betaalt.

 

Dan volgt of de overeenkomst bepaalbaar is. Een advertentie waarin een auto te koop staat (bouwjaar 2014, kleur blauw) kan niet worden gezien als een aanbod. Hiervoor dient de prijs, model, enz. te worden vermeld om bepaalbaar te maken of het een aanvaardbaar aanbod is. Als de bevoegdheid en de bepaalbaarheid duidelijk zijn, is het de vraag of een overeenkomst rechtsgeldig is.

Dat kan afhankelijk zijn van meerdere punten, maar ik geef altijd even als voorbeeld de eerdergenoemde overeenkomst van huwelijk.  Een huwelijk is niet rechtsgeldig zolang een partij bij het huwelijk met een ander gehuwd is (ook al zouden beide partijen akkoord zijn met de overeenkomst). Het laatste punt had ik al doorgegeven: als de wet aangeeft dat het niet mag is er geen overeenkomst, wat partijen ook zeggen of willen.

 

De overeenkomst is de basis van het burgerlijk wetboek, en loopt door in rechtsvordering. Immers, als er iets misgaat en de zaak dient bij de rechtbank komt een nieuwe overeenkomst tot stand. Het feit dat partijen zich dienen te houden aan de uitspraak van de rechter.

 

Fieke van Heeks

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *